Bunlar, Kasas suresinde zikredilen ve Musa aleyhisselam‘ın, iki kadınla olan kıssasında geçen iffet olgusuyla ilgili düşüncelerdir.Bunları şu şekilde açıklıyoruz:
1-Her iki kadın da, erkeklerden uzak durmuşlardı.Bunun için Allah, “Onların gerisinde de,(hayvanlarını) engelleyen iki kadın gördü.” (Kasas 23) buyuruyor.
2-Her ikisi de erkeklerle karışmalarına neden olacak sebebi ortadan kaldırmak için büyük çaba gösterdiler. Bunun içino nlar, topluluğun koyunlarıyla karışmamaları için kendilerine ait koyunları sudan uzak tutmaya çalışıyorlardı.
3-İffet olgularından biri de, onların yabancı bir erkek olan Musa aleyhisselam ile sözü kısa tutmaları/uzatmamalarıdır. Onlar şöyle demişlerdi: “Çobanlar sulayıp çekilmeden biz(onların içine sokulup hayvanlarımızı) sulamayız; babamızda çok yaşlıdır.” (Kasas,23)
4-İffetlerinden dolayi, Musa aleyhisselam ile konuşmaya başlamamaları. Çünkü o, onlara yabancıydı. Bu yüzden kadınlar, muhtemel soruların tamamına konuşmalarında cevablar verdiler. Aslında Musa aleyhisselam şu soruları soruyordu: Niçin koyunlarınızı sudan uzak tutuyorsunuz? Niçin hayvanlarınızı sulamıyorsunuz? Ne zaman sulayacaksınız? Bunun için kadınlarla yabancı adam arasındaki konuşma uzayacaktı. Onlar da muhtemel tüm sorulara karşı cevapları kapsayacak şekilde iffetli ve kısa bir cümleyle bunları ifade ettiler.
5-Musa aleyhisselam’ın iffetinin, onlara iffetinden daha mükemmel oluşu. Çünkü Musa aleyhisselam‘ın iffeti, tek bir kelimede kendini göstermiştir ki, o da “Maksadınız ne?” sorusudur. Sonra Allah, aralarındaki buluşma tamamlayıncaya kadar, Musa aleyhisselam‘ın her iki kadınla tek bir cümlesini dahi zikretmemiştir.
6-Aynı şekilde Musa aleyhisselam‘ın iffeti, onlara, “Bunu yapmamı istiyor musunuz, istemiyor musunuz?” gibi bir soru sormadan onlar için sulama işini yerine getirmesinde ortaya çıkmaktadır. Konum ve durumun zahiri, soruya ihtiyaç duymamaktadır. Ayrıca soru, konuşmaya ve cevaba ihtiyaç duyar. Bu ise Musa aleyhisselam‘ın istemediği bir şeydir. Bu yüzden kalktı ve onların koyunlarını onlar için suladı.
7-Musa aleyhisselam, onlar için hayvanlarını suladıktan sonra doğrudan gölgeliğe gitti. Onların kendisine teşekkür etmesini beklemedi. Bu bir fırsattı.Musa aleyhisselam, herhangi bir istekte bulunmadan onlara iyilik yaptı.Onlarla birlikte bekledi, onlar için hayvanları suladı.
8-Her iki kadının da, bugün bahane diye isimlendirilen şeylerin varlığına rağmen erkeklere karışmamak için çaba göstermeleri. Misal:
a-Dışarıya çıkma ihtiyaçları
b-Onlarla birlikte dışarı çıkaçak bir erkeğin olmayışı
c-Kuyunun yanındaki birçok insan, kuyunun boş olması
d-Hayat şartları
e-Onların beklememelerinin, gecikmelerine neden olması.
Garip olan, tüm bu nedenlere rağmen iki kadının da erkeklerin içine karışmamasıdır. Bugünkü bazı şartlar, bundan daha mı farklı/az? Ancak iffet daha az.
9- İki kadının da, konuşmalarında olumsuzluğu ifade etmeleri iffetlerindendir. Onlar, “Çobanlar sulayıp çekilmeden biz (onların içine sokulup hayvanlarımızı) sulamayız.” dediler. Bunu ispat etmeye kalkışmadılar.” Biraz sonra hayvanları sulayacağız.” da demediler. Olumsuzluğu ifade etmeleri, kesinliği ifade etmelerinden daha kapsamlıdır. Dolayısıyla konu, tartışmaya açık değildir.
10-İki kadının da,erkeklerin arasına karışmadan beklemelerinin amacını, çobanların varlığı olarak göstermeleri, iffetlerindendir. Yoksa kalabalığın çekilmesi ya da çobanların azalması değil.
11-Bu kıssaadaki iffet olgularından biri de, iki kadının da şu özelliklere sahip olmamasıdır.
a-Avare avare dolaşmak
b-Çıplaklık
c-Sallanarak yürümek
d-Kıvırmak
e-Bakışlar/bakmak
f-Aladatmak
Allah tüm bu şeyleri, “utana utana” kelimesinde toplamıştır.”Utana utana” sözü, “haya” sözünden farklıdır. Çünkü bu, hem hayanın anlamını hem de daha fazlasını içermektedir.Nitekim Arap dilinde elif,sin ve ta harfi fazlalığı gerektirir.
12-Babaları, kızlarda Musa aleyhisselam‘ı getirmelerini istediğinde, hayvanları sulamaya çıktıkları gibi birlikte dışarı çıkmadılar.Çünkü buna ihtiyac yoktu.
13-Musa aleyhisselam’a gelen kadın, konuşmayı kendisine nispet etmedi.”Babam seni çağrıyor.” dedi. Farklı anlamlara gelen ya da kendisini ortaya koyan cümleler sarfetmedi.
14-İki kadın da Musa aleyhisselam’a karşı seslerini yükseltmediler, tam aksine ona utanarak işaret ettiler.Onlardan biri “Çünkü ücretle istihdam edeceğin en iyi kimse,güçlü ve güvenilir olandır.”(Kasas,28) dedi. “Çünkü o güçlüdür, güvenilirdir, şöyle şöyle yaptı.” demedi. Tam aksine, ücretle istihdam edilecek, güvenilir sıfatlarını zikretti. Erkeklerin arasına karışmadan, sözü kısa tutarak iffet göstermesinde şaşılacak bir şey yoktur.Onların kullandığı cümlelerde bile haya vardı.
15-İki kadının da, Musa aleyhisselam hakkındaki “güvenilir” sözüne gelince gelince.Çünkü Musa aleyhisselam , onlar babalarının yanına giderken “Arkamdan gelin.Yolu şaşırdığımda, bir taş atın ki, yolun ne taraf olduğunu bileyim.” dedi.Yolu şaşırdığında , dille söylenmesini engelleyen bu iffetten daha büyük bir iffet var mı?Allah, ona ve yüce Peygamberimize salat etsin.
16-Musa aleyhisselam, başlangıçta iki kadınlar, daha sonra onlardan biriyle birlikteyken cümleleri gerçekten çok kısa idi.İki erkek, yani Musa ve babaları bir araya geldiğinde, tek bir cümleyle olayı anlatmadı.Tam aksine şçyle dedi “Musa, ona (Hz. Şuayb’a) gelip başından geçeni anlattı.” (Kasas, 25)

Akil b. Salim eş-Şemri -özetle-



Müslüman Kadının Yol Azığı/İffet Böyledir